Zboża uprawiane w Polsce

Produkcja zbóż w Polsce należy do najważniejszych gałęzi produkcji rolniczej. W strukturze zasiewów zboża w Polsce stanowią ponad 70% ogólnej powierzchni zasiewów.

Czym się różnią zboża jare od ozimych?

Wśród uprawianych w Polsce roślin zbożowych wyróżnia się zboża jare oraz zboża ozime. Zboża jare to jednoroczne rośliny uprawne. Wysiewa się je wiosną i zakwitają w tym samym sezonie wegetacyjnym. Z kolei zboża ozime to rośliny uprawne wysiewane jesienią, a zakwitające po wznowieniu wegetacji w kolejnym sezonie.

Z czego wynika popularność upraw zbożowych?

Zboża uprawiane w Polsce stanowią niezwykle ważną grupę roślin użytkowych. Popularność uprawy zbóż w Polsce wynika m.in. z:

  • korzystnych warunków klimatyczno-glebowych,
  • stosunkowo prostej technologii produkcji,
  • dość niskiej pracochłonności,
  • łatwości związanej z przechowywaniem, transportem i sprzedażą ziarna po zbiorze.

Najpopularniejsze zboża uprawiane w Polsce

Zaprawione nasiona zbóż

Zboża w Polsce są dominującą grupą roślin uprawnych. Powierzchnia uprawy zbóż podstawowych z mieszankami zbożowymi w Polsce wynosi ponad 7 mln ha. W strukturze uprawy zbóż podstawowych z mieszankami zbożowymi utrzymuje się wzrost powierzchni zasiewów zbóż intensywnych. Do najpopularniejszych gatunków zbóż uprawianych w Polsce należą:

  • jęczmień zwyczajny,
  • owies siewny,
  • pszenica,
  • żyto,
  • pszenżyto.

Struktura gatunkowa upraw zbóż w Polsce

Uprawa zbóż w Polsce prowadzona jest przede wszystkim w gospodarstwach indywidualnych. Dominują one w strukturze polskiego rolnictwa. Struktura gatunkowa uprawianych w kraju zbóż determinowana jest przede wszystkim przez warunki klimatyczno-glebowe. Jeśli chodzi o zboża w Polsce, dominującą grupą są zboża ozime. W porównaniu do odmian zbóż jarych plonują one znacznie wyżej. Jedynie w przypadku jęczmienia – z uwagi na niewielką mrozoodporność większości odmian, przeważają odmiany jare. Jeśli chodzi o krajową produkcję zbóż, dominującym gatunkiem jest pszenica.

W strukturze zasiewów systematycznie wzrasta również udział pszenżyta i jęczmienia. Zbiory poszczególnych gatunków zbóż oraz wielkość osiąganych plonów w poszczególnych latach ulegają znacznym wahaniom. Wynikają one ze zmiennych warunków pogodowych. Z kolei w plonowaniu wszystkich gatunków zbóż notuje się tendencję wzrostową. Do wzrostu wielkości i jakości plonów przyczyniają się m.in.:

  • zmiana struktury uprawy zbóż,
  • postęp biologiczny w hodowli nowych odmian zbóż,
  • poprawa efektywności stosowania nawozów i środków ochrony roślin.

Kierunki użytkowania zbóż w Polsce

Produkcja zbóż w Polsce jest źródłem pokrycia krajowych potrzeb konsumpcyjnych oraz paszowych. Zboża uprawiane w Polsce stanowią cenny surowiec dla przemysłu. Coraz częściej jest doceniany surowiec energetyczny wykorzystywany m.in. do produkcji biopaliw. Stanowią one podstawowy surowiec w wielu gałęziach przemysłu takich jak:

  • młynarstwo,
  • piwowarstwo,
  • gorzelnictwo.
  • farmaceutyka.

Zboża są też podstawowym składnikiem po­żywienia oraz głównym źródłem węglowodanów i białka. Najpopularniejszymi produktami przerobu zbóż są mąki, kasze, oleje oraz syropy.

Mąka produkowana ze zbóż
Mąka ze zbóż

Produkcja zbożowa w dużej mierze decyduje o poziomie dochodów gospodarstw rolnych. Zmiany związane z produkcją zbóż w Polsce są wielokierunkowe i zróżnicowane pod względem dynamiki oraz kierunków. Najczęściej występują pod wpływem zmiennych czynników organizacyjno-ekonomicznych. Znaczenie odgrywają również zmiany relacji cenowych. Wpływają one na sytuację dochodową poszczególnych gospodarstw rolnych. Zmiany w strukturze zasiewów wynikają również ze wzrostu potencjału plonowania, wzrostu plonów zbóż i poprawy cech jakościowych ziarna. Ceny zbóż uprawianych w Polsce determinują także koszty ponoszone na produkcję zwierzęcą.

Jakie zboża dominują w poszczególnych obszarach Polski?

W Polsce uprawiane są głównie formy jare jęczmienia. Największy udział jęczmienia w strukturze upraw w Polsce obserwuje się na Pojezierzach, Przedgórzu Sudeckim, na Podkarpaciu i w Polsce Zachodniej.

zboża w Polsce mapa

Owies ze względu na uwarunkowania klimatyczne uprawiany jest głównie w formie jarej. W Polsce uprawia się  go zwłaszcza na Pojezierzu Pomorskim, Pojezierzu Mazurskim, Nizinie Mazowieckiej, Podkarpaciu i w Sudetach Zachodnich.

Pszenica najlepiej rośnie na glebach kompleksu pszennego bardzo dobrego i dobrego. Z uwagi na to w strukturze zasiewów spotkać ją można przede wszystkim na Kujawach, Nizinie Śląskiej, Wyżynie Lubelskiej, Podkarpaciu oraz w Wielkopolsce.

Zboża uprawiane w Polsce to również odmiany jare i ozime żyta. Gatunek ten ma stosunkowo niewielkie wymagania stanowiskowe. Główne rejony jego uprawy w Polsce można znaleźć na obszarach Polski Środkowej i Wschodniej oraz na Pojezierzu Wielkopolskim i Pomorskim.

Pszenżyto to zboże łączące w sobie cechy wyglądu i pokroju gatunków pszenicy oraz żyta. Posiada zarówno formę jarą, jak i ozimą. Ma wysokie wymagania wodne. Z kolei wymagania glebowe gatunku są mniejsze niż u pszenicy, a większe niż u żyta. Można spotkać je w tych rejonach, gdzie w uprawach najczęściej dominuje żyto oraz pszenica.

Przeczytaj także:

20 marca 2020

Zostaw komentarz